Trzymamy kciuki!


Zakres materiału

1)      ETAP SZKOLNY

 

Uczeń:

  • rozróżnia i wyjaśnia elementy realistyczne i fantastyczne w utworach literackich;
  • rozpoznaje odmiany powieści i opowiadania: obyczajowe, przygodowe, detektywistyczne, fantastycznonaukowe, fantasy i  wskazuje ich cechy;
  • na przykładzie ballady omawia pojęcie synkretyzmu rodzajowego;
  • wskazuje w wierszu średniówkę i omawia jej funkcję;
  • rozpoznaje rymy żeńskie i męskie; parzyste, przeplatane i okalające;
  • omawia funkcje elementów konstrukcyjnych utworu:  tytułu, podtytułu, motta, puenty, morału, punktu kulminacyjnego;
  • charakteryzuje podmiot liryczny, narratora i bohaterów w czytanych utworach;
  • rozróżnia narrację pierwszoosobową i narrację trzecioosobową oraz omawia ich funkcje w czytanych utworach;
  • określa temat i główną myśl tekstu;
  • przedstawia własne rozumienie utworu i je uzasadnia
  • odróżnia informacje o faktach od opinii;
  • wykazuje się znajomością terminologii związanej z wiedzą o filmie (reżyseria, scenografia, montaż, kadr, ujęcie, scena, sekwencja) i gatunków filmowych (dramat, komedia, science-fiction, fantasy, kryminał, western, film sensacyjny, film przygodowy, film kostiumowy, film dla młodzieży).
  • rozpoznaje partykułę i wykrzyknik, określa ich funkcję w tekście;
  • odróżnia czasowniki dokonane od niedokonanych;
  • rozpoznaje bezosobowe formy czasownika: formy zakończone na -no, -to, konstrukcje z się; rozumie ich znaczenie w wypowiedzeniu oraz funkcje w tekście;
  • oddziela temat fleksyjny od końcówki;
  • świadomie dobiera synonimy i antonimy dla wyrażenia zamierzonych treści;
  • przekształca konstrukcję strony czynnej w bierną i odwrotnie;
  • przekształca zdania złożone w pojedyncze i odwrotnie,
  • przekształca zdania w równoważniki zdań (w tym imiesłowowe) i odwrotnie;
  • rozpoznaje w wypowiedziach związki frazeologiczne, rozumie ich znaczenie  i poprawnie stosuje je we własnych tekstach;
  • tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach: plan, reklama, blurb (rekomendacja utworu), przepis, dedykacja, opis przeżyć wewnętrznych, charakterystyka, tekst o charakterze argumentacyjnym;
  • rozróżnia współczesne formy komunikatów (np. e-mail, SMS) i odpowiednio się nimi posługuje, zachowując zasady etykiety językowej;
  • tworząc wypowiedzi pisemne, odwołuje się do lektur z etapu szkolnego  konkursu.

 

Ballada o malinach 

Wojciech Młynarski

Biały dwór, białe sioło I gryka jak śnieg, biały śnieg,

Czarny bór szumi w koło Jak szumiał przez wiek, jak przez wiek.

Dwie dziewczyny - gołąbki dwie Na maliny wybrały się, wybrały się.

Każda z nich piękna, młoda,

We dworze zaś pan, możny pan Z hojną czeka nagrodą

Dla tej co mu da pełen dzban.

Rwą dziewczyny, z zapałem rwą A maliny czerwone są, czerwone są.

Baj baj się baj, ballado ma: No, która z nich dzban pierwsza da? Dzban da...

Pierwsza zbiera uczciwie: Dzban pełny ma już, pełny już.

Druga zła patrzy chciwie I chwyta za nóż, ostry nóż.

Nóż do góry podnosi a Tamta na to wyciąga dwa, wyciąga dwa.

Baj baj się baj ballado baj: Bo ta ma nóż, a tamta dwa. Aż dwa...

Panna zła już ze dwora Uciekła het precz, gdzie Rzym, gdzie Krym.

W borze zaś szumi morał, Że kto człekiem złym, człekiem złym

Nóż mu jeden wystarczy a Uczciwemu potrzebna dwa, potrzebne dwa.  

Pochwała siostry (Polish)

Moja siostra nie pisze wierszy 
i chyba już nie zacznie nagle pisać wierszy. 
Ma to po matce, która nie pisała wierszy, 
oraz po ojcu, który też ;nie pisał wierszy. 
Pod dachem mojej siostry czuję się bezpieczna: 
mąż siostry za nic w świecie nie pisałby wierszy. 
I choć to brzmi jak utwór Adama Macedońskiego, 
nikt z krewnych nie zajmuje się pisaniem wierszy. 

W szufladach mojej siostry nie ma dawnych wierszy 
ani w torebce napisanych świeżo. 
A kiedy siostra zaprasza na obiad, 
to wiem, że nie w zamiarze czytania mi wierszy. 
Jej zupy są wyborne bez premedytacji, 
a kawa nie rozlewa się na rękopisy. 

W wielu rodzinach nikt nie pisze wierszy, 
ale jak już - to rzadko jedna tylko osoba. 
Czasem poezja spływa kaskadami pokoleń, 
co stwarza groźne wiry w uczuciach wzajemnych. 

Moja siostra uprawia niezłą prozę mówioną, 
a całe jej pisarstwo to widokówki z urlopu, 
z tekstem obiecującym to samo każdego roku: 
że jak wróci, 
to wszystko 
wszystko 
wszystko opowie. 

Lektury





Motywy